Od wczoraj (12.03.2010) wspólnota katolików licząca 90 ochrzczonych jest legalnym związkiem wyznaniowym w Turkmenistanie. Tej małej wspólnocie posługuje dwóch polskich kapłanów - misjonarzy: o. Tomasz Kościński OMI i o. Andrzej Madej OMI. Katolicy na uznanie ich związku wyznaniowego czekali 13 lat, choć historia Kościoła na terenie Turkmenistanu jest znacznie dłuższa.
Chrześcijaństwo dotarło do Turkmenistanu już w II wieku i rozwijało się, aż do czasów Tamerlana (1336-1405), który postawił chrześcijanom warunek: "Islam albo śmierć". Tylko nieliczni chrześcijanie zdołali się ukryć w górach, a o ich losach niewiele wiemy. Powrót chrześcijaństwa (głównie prawosławnych) wiąże się z przejęciem tych terenów przez Rosję w XIX wieku.
W 1897 roku został przydzielony kapelan dla katolików w Turkmenistanie. Późniejsze lata przynoszą nam wieści o budowie katolickich świątyń w Krasnowodzku, Czardżonie, Mary i Kizył Arwat, a następnie kościoła w obecnej stolicy kraju Aszchabadzie. Świątynia służyła głównie polskiej społeczności (ok. 5 tys.). Ciekawostką jest informacja, że w kościele Ewangelię czytano w sześciu językach: po łacinie, francusku, niemiecku, polsku, litewsku i rosyjsku. W 1930 roku kościół został zmieniony w kinoteatr (zburzono również wieżę świątyni). Ostatecznie świątynię zburzyło trzęsienie ziemi w 1948 (było ono tak silne, że w mieście ocalały tylko trzy budynki). Fizycznemu zniszczeniu kościoła towarzyszyło również rozbijanie wspólnoty Kościoła przez władze rosyjskie. Do dziś nie odnaleziono informacji o tym, gdzie dokładnie znajdował się kościół w Aszchabadzie, ani też o tym co stało się z zamieszkującymi te ziemie katolikami.
Do 1991 roku istniała Turkmeńska Socjalistyczna Republika Radziecka, z której powstał Turkmenistan. W tym samym roku Stolica święta powołała administrację apostolską dla katolików obrządku łacińskiego zamieszkujących Kazachstan, która obejmowała swoim zasięgiem również Turkmenistan. Od 1994 do 1995 do rozproszonych katolików na terenie kraju docierał o. Joseph Schmidlein SJ.
W 1996 Stolica Apostolska nawiązała stosunki dyplomatyczne z Turkmenistanem, co umożliwiło jej utworzenie misji sui iuris na terenie nowego kraju 29 czerwca 1997 roku. Wspólnota w sposób bezpośredni podlega Rzymowi, a jej przełożonym jest o. Andrzej Madej. Wraz z nim misję w Turkmenistanie rozpoczynał O. Radosław Zmitrowicz OMI, a później zastąpił go inny oblat: o. Kościński. Turkmenistan ma już pierwsze powołanie zakonne, siostrę Lorenę.
Miejscowa wspólnota Kościoła liczy na to, że dzięki decyzji władz uda jej się zbudować w najbliższym czasie pierwszy Kościół w niepodległym Turkmenistanie. Skutkiem dzisiejszej decyzji jest choćby możliwość oficjalnego głoszenia Ewangelii na terenie tego azjatyckiego kraju.
Źródła:
1)
Turkmenistan: legalizacja katolików2)
Nowa misja Kościoła katolickiego w Turkmenistanie
