Miejsce dla średnio dobrych i średnio złych

W końcu zebrałem się w sobie, aby trochę rozwinąć kwestię czyśćca. Dzisiaj podejdę do niej, jak do czegoś co dzieli chrześcijan, choć nie powinno, a w każdym razie nie w takim stopniu. Katolicy (zarówno greccy, rzymscy, jak i koptowie) uznają istnienie czyśćca, prawosławni mówią, że nie ma czegoś takiego jak czyściec jednocześnie jednak modlą się za swoich zmarłych, którzy jeszcze do samego nieba nie dotarli. Protestanci zaś twierdzą, że zmarłym wystarczy śmierć Chrystusa do osiągnięcia zbawienia. Co do jednego niemal wszyscy chrześcijanie są zgodni: Ci, którzy źle żyli idą do piekła, a dobry dostępują chwały niebies i mogą oglądać Boga. 

Problemem jednak ciągle pozostaje czyściec. Miejsce, w którym według teologii katolickiej mieliby lądować dobrzy ludzie przed przyjściem do nieba. Wszyscy słusznie zauważamy, że w Biblii ani razu nie pojawia się słowo czyściec. Nic dziwnego, nawet w tradycji Kościoła słowo to pojawiło się on dość późno. Przeświadczenie o sensie modlitwy za zmarłych spotykamy już jednak w 2 Księdze Machabejskiej, kiedy to niejaki Juda Machabeusz nakazuje złożenie ofiary przebłagalnej za zmarłych. Można powiedzieć, że taka ofiara byłaby bezsensowna, gdyby w zmarli odrazu trafiali do nieba lub piekła zależnie od swoich uczynków. W końcu ta ofiara coś przebłagała, tym czymś było odpuszczenie grzechów zmarłych.

Tyleże Jezus Chrystus umierając na krzyżu złożył ofiarę za nasze grzechy. Otrzymaliśmy, więc łaskę, która prowadzi tych, którzy w Chrystusa uwierzyli i słuchali Jego słów, do zbawienia. Czy więc potrzebne są nam inne ofiary przebłaglane za grzechy? Protestanci mówią tu wyraźne nie. Ciut innego zdania są twórcy czyśćca - katolicy i czyśćca nieuznający prawosławni. Twierdzą oni, że owszem łaska Boża wystarczy do zbawienia, ale modlitwa za zmarłych w czyśćcu cierpiących (bądź wogóle za zmarłych) jest rzeczą godną i szlachetną.

Zwracają oni uwagę, że Jezus w Ewangelii wg. św. Mateusza powiedział: "Jeśli ktoś powie słowo przeciw Synowi Człowieczemu, będzie mu odpuszczone, lecz jeśli powie przeciwko Duchowi Świętemu, nie będzie mu odpuszczone w tym wieku ani w przyszłym". Na tej podstawie św. Grzegorz Wielki wnioskuje, że niektóre winy odpuszczone zostaną w czasie ziemskiego życia, inne zaś po śmierci. I List do Koryntian mówi zaś o tym, którzy zostaną uratowani "jakby przez ogień". Tekst ten mówi o możliwości oczyszczenia po śmierci tych, których życie na ziemi nie było wolne od grzechu, lecz mimo to byli dobrymi ludźmi. Ci ludzi dopiero po oczyszczeniu mogą dostać się do raju.

Czy takie dowody są wystarczające? Obawiam się, że nie. Wesprzeć się więc muszę najstarszą tradycją Kościoła. Mamy ślady modlitwy za zmarłych pochodzące z drugiego wieku zapisane na tablicach nagrobnych chrześcijan. Świadczy to o wierze w potrzebę oczyszczenia po śmierci. O czyśćcu mówi nam w końcu święty Augustyn, choć jeszcze nie używa jego nazwy. Twierdzi on, że niektórym zmarłym można pomóc poprzez modlitwę, ofiarę Mszy Świętej lub jałmużna wiernych żyjących na ziemi. Ci niektórzy to tacy, którzy nie byli wystarczająco dobrzy, aby dostać się do nieba, ale też nie byli wystarczająco źli, aby zostać skazanymi na piekło.

Nauka o czyśćcu została ostatecznie przyjęta na soborze lyońskim II i soborze florenckim. Późniejsze sobory ją potwierdzały. Dla jasności trzeba dodać, że czyściec nie ma charakteru pokuty lub kary za grzechy. Jest to raczej miejsce ostatecznego dojrzewania i rozwoju, aby móc dostąpić chwały nieba.

Zobacz również:

O czyśćcu słów kilka

Zerwane obietnice

V Niedziela Wielkiego Postu - link do czytań

I Czytanie: Jr 31,31-34

Psalm: Ps 51,3-4.12-15

II Czytanie: Hbr 5,7-9

Antyfona: J 12,26

Ewangelia: J 12,20-33

Ile razy już obiecywałem różnym osobą, że się poprawię? Jak często zapewniałem Boga o chęci codziennej modlitwy? Jak często obiecywałem być lepszym człowiekiem? Ile postanowień na Wielkie Post? Jak często obiecywałem pomoc rodzicom, rodzeństwu? Jak często obiecywałem innym ludziom, że będę o czymś pamiętał? Jak często, gdy się umawiałem z kimś obiecywałem nie spóźnić się?

Jak często zrywałem te obietnice?

Dziś w czytaniach widzimy zerwanie umowy trochę innego typu. Umowy między Bogiem, a Narodem Wybranym. Zerwanie obietnicy zachowania Dekalogu. Umowę tą zrywamy również my i to jak często. Nasza niewierność obietnicą spotyka się jednak z przedziwną postawą Boga. Nie zsyła on na nas potępienia, lecz obiecuje o wiele lepszą umowę. Taki ekstra pakiet. Kiedy to nie tylko dostaniemy kamienne tablice z przykazaniami, na które będziemy mogli patrzyć i je czytać, ale kiedy ich treść zapanuje w naszych sercach. Kiedy to jednak nastąpi?

O czyśćcu słów kilka

Skąd się wziął czyściec w chrześcijaństwie? Spróbuję w krótki sposób odpowiedzieć na to pytanie, bo zauważyłem, że budzi ono wiele wątpliwości, a ostatnio przeczytałem coś co trochę zmieniło moje podejście do kwestii czyśćca.

KK mówi, że człowiek po śmierci może trafić do piekła, do czyśćca, a potem do nieba lub odrazu do nieba. Tu pojawia się pewien zarzut wobec Kościoła, iż wymyślił sobie czyściec. Czy tak jest naprawdę?

Skoczmy do dawnych czasów, kiedy to jeszcze nie było chrześcijan. Nasi starsi bracia w wierze, czyli Żydzi, posiadali już kilka informacji o życiu po śmierci. Wiedzieli, że grzesznicy zostaną potępieni, a pozostali trafią do otchłani, w której będą czekać na Mesjasza. Według ich wierzeń Mesjasz miał przyjść wyciągnąć ich z otchłani i umieścić w raju, tym samym,  z którego wygnano Adama i Ewę. Oczywiście sprawiedliwy Żyd mógł przejść do raju pomijając otchłań, ale nie mógł on w czasie swojego życia popełnić ani jednego grzechu. Historia jednak milczy o takich przypadkach. Właściwie możemy być pewni, że wszyscy przed Chrystusem trafiali na wieczne potępienie, albo do owej otchłani. Odpowiednikiem otchłani jest nasz czyściec, czyli taka poczekalnia do nieba. Oczywiście interpretacja jest dość luźna i kiedyś pewnie będę chciał ją pogłębić, na dzień dzisiejszy jednak myślę, że wystarczy to co napisałem.

Przeczytaj również:

Miejsce dla średnio dobrych i średnio złych

Odpust - jak to zrobić?

Przede wszystkim trzeba wiedzieć, że można uzyskać dwa rodzaje odpustów: odpust zupełny i odpust cząstkowy. Odpust zupełny wymazuje wszyskie dotychczasowe kary za grzechy, cząstkowy tylko część z nich.

Jak zdobyć odpust zupełny?

Po pierwsze zastanówmy się czy chcemy zyskać odpust za siebie czy za osobę w czyścu cierpiącą. Uzyskanie odpustu zupełnego wiąże się z odwiedzeniem jakiegoś miejsca lub wykonaniem jakiejś czynności, często jest to związane z jakimś konkretnym dniem, jak na przykład odpust za zmarłych między 1, a 8 listopada. Czynności tych jest około 30, często pojawiają się nowe "szczególne" okoliczności związane z różnymi jubileuszami. Poniżej spróbuję podać listę możliwych odpustów:

1. przynajmniej trzydziestominutowa adoracja Najświętszego Sakramentu;
2. pobożne przyjęcie Błogosławieństwa Papieskiego udzielanego Miastu i Światu (może być za pośrednictwem radia);
3. nawiedzenie cmentarza między 1, a 8 listopada połączone z modlitwą za zmarłych lub pobożne nawiedzenie kościoła w Dniu Zadusznym połączone z modlitwą "Ojcze nasz" i "Wierzę w Boga"(tylko za dusze w czyścu cierpiące);
4. pobożny udział w nabożeństwie w Wielki Piątek i ucałowanie krzyża;
5. conajmniej trzydniowy udział w ćwiczeniach duchowych;
6. publiczne odmówienie Aktu wynagrodzenia w Uroczystość Najświętszego Serca Jezusowego
7. publiczne odmówienie Aktu poświęcenia ro dzaju ludzkiego Chrystusowi Królowi w uroczy stość Chrystusa Króla,
   
8. w Uroczystość św. Piotra i Pawła pobożne używanie przedmiotu religijnego poświęconego przez Papieża lub Biskupa, połączone z odmówieniem w tym dniu Wyznania Wiary,
9. w czasie misji wysłuchanie kilku kazań i udział w zakończeniu misji;
10. przystąpienie po raz pierwszy do Komunii Świętej, lub pobożny udział w takiej ceremonii;
11. pobożne uczestnictwo w pierwszej mszy kapłana (w przypadku kapłana - odprawienie pierwszej mszy);
12. odmówienie przynajmniej jednej części różańca (z rozważaniami);
13. uczestnictwo w mszy świętej jubileuszowej kapłana (25-, 50-, 60- lecie kapłaństwa);
14. czytanie Pisma Świętego przez przynajmniej 30 minut z należnym szacunkiem;
15. nawiedzenie kościoła, w którym trwa synod diecezjalny i odmówienie w nim "Ojcze nasz" i "Wierzę w Boga";
16. W Wielki Czwartek i/lub w Boże Ciało odmówienie w sposób uroczysty modlitwy "Przed tak Wielkim Sakramentem"
17. publiczne odmówienie "Ciebie Boże wielbimy" w ostatnim dniu roku;
18. publiczne odmówienie hymnu „Przybądź Du chu" w Nowy Rok i w Zesłanie Ducha Świętego
    
19. pobożne odprawienie Drogi Krzyżowej (przy stacjach prawnie zatwierdzonych)
20. odwiedzenie Kościoła w dniu odpustu (święto tytułu), 2 sierpnia (odpust Porcjunkuli) i w dniu konsekracji (dot. również ołtarza) i odmówienie "Ojcze Nasz" i "Wierzę w Boga";
21. pobożne nawiedzenie kościoła lub kaplicy za konnej w święta Założyciela i odmówienie „Ojcze nasz” i „Wierzę",
    
22. udział w czynności świętej, której przewodni czy wizytator w czasie odbywania wizytacji paster­skiej,
    
23. odnowienie przyrzeczeń chrztu św. w czasie nabożeństwa Wigilii Paschalnej lub w rocznicę swego chrztu,
    
24. pobożne nawiedzenie jednej z czterech patriar chalnych bazylik rzymskich i odmówienie tam „Ojcze nasz" i „Wierzę" w: święto tytułu, jakie kolwiek święto nakazane, raz w roku w innym dniu wybranym przez wiernego,
    
25. udział w świętych czynnościach sprawowa nych w kościołach stacyjnych w Rzymie w okre ślonych dniach roku zaznaczonych w Mszale Rzymskim
    
26. w momencie śmierci, o ile wierny miał za ży cia zwyczaj odmawiania jakichkolwiek modlitw (w tym wypadku wymieniony warunek zastępuje trzy zwyczajne warunki uzyskania odpustu zupełnego), dla uzyskania tego odpustu chwalebną rzeczą jest posługiwać się krucyfiksem lub krzyżem.
    
27. odmówienie modlitwy: Oto ja, o dobry i najsłodszy Jezu – po komunii św. Przed obrazem Jezusa Chrystusa w każdy piątek Wielkiego Postu i w Wielki Piątek; w pozostałe dni roku – odpust cząstkowy,
    
28. posługiwanie się przedmiotami pobożności (krucyfiksem, krzyżem, szkaplerzem, medalikiem), jeżeli są pobłogosławione przez Papieża, ewentu alnie przez biskupa, jeśli w uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła, odmówimy wyznanie wiary (jakąkolwiek formułę); natomiast posługując się tymi przedmiotami pobłogosławionymi przez kapłana lub diakona – odpust cząstkowy.
    
29. Inne okoliczność (np. między 29 VI 2008, a 29 VI 2009, czyli w Roku św. Pawła, nawiedzenie Kościoła pw. św. Pawła w 29 dniu miesiące (lub 28 dniu lutego),

Ponadto należy przystąpić do spowiedzi sakramentalnej, przyjąć Komunię Świętą i pomodlić się w intencjach Ojca Świętego. Koniecznym jest również wyrzeczenie się wszelkiego przywiązania do grzechu nawet lekkiego.

Odpust zupełny można uzyskać raz dziennie. Po jednej spowiedzie można uzyskać kilka odpustów, jedno przyjęcie Komunii Świętej i jedna modlitwa w intecjach papieża to jeden odpust zupełny.

Odpust cząstkowy

Wykonać jedną z następujących czynność:

1. odmówienie modlitwy: czynności nasze... (Mszał Rzymski: kolekta z czwartku po Popielcu),
2. odmówienie aktów cnót teologicznych i żalu za grzechy,
3. odmówienie hymnu: Uwielbiam Cię nabożnie (Adoro Te, devote),
4. odmówienie przed zebraniami modlitwy: Sta jemy wobec Ciebie, Panie,
5. odmówienie modlitwy: Do Ciebie, Święty Józe fie,
6. odmówienie modlitwy: Dzięki Ci składamy, Wszechmogący Boże, za wszystkie dobrodziej stwa Twoje. Który żyjesz i królujesz na wieki wie ków. Amen,
7. odmówienie modlitwy: Aniele Boży,
8. odmówienie modlitwy: Anioł Pański, w okresie wielkanocnym Królowo nieba,
9. odmówienie hymnu Duszo Chrystusowa,
10. nawiedzenie cmentarza starochrześcijańskiego, czyli katakumb,
11. odmówienie Składu Apostolskiego (pacierzowe wyznanie wiary) lub Symbolu Nicejsko – Konstantynopolitańskiego (mszalne wyznanie wiary),
12. akt komunii duchowej, wzbudzony przy pomocy jakiejkolwiek pobożnej formuły,
13. odmówienie Jutrzni lub Nieszporów żałobnych,
14. udział w nauczaniu lub uczeniu się nauki chrześcijańskiej,
15. odmówienie Psalmu 130(729): Z głębokości,
16. odmówienie modlitwy: Panie, Boże wszechmogący... (Liturgia Godzin: poniedziałek, II tydzień, Jutrznia),
17. odmówienie modlitwy: Wysłuchaj nas, Panie Święty, Ojcze wszechmogący, wieczny Panie, i racz zesłać z nieba świętego Anioła Swego, aby strzegł, osłaniał, nawiedzał i bronił wszystkich mieszkańców tego domu. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen,
18. odmówienie litanii: do Najświętszego Imienia Jezus, do Najświętszego Serca Pana Jezusa, do Najdroższej Krwi Chrystusa Pana, Loretańska do Najświętszej Maryi Panny, do świętego Józefa, do Wszystkich Świętych,
19. odmówienie kantyku: Magnifikat,
20. odmówienie modlitwy: Maryjo, Matko łaski, Matko miłosierdzia. Broń nas od wroga i przyjmij w godzinę śmierci,
21. odmówienie modlitwy: Pomnij, o Najświętsza Panno Maryjo (modlitwa św. Bernarda),
22. odmówienie Psalmu 51 (50): Zmiłuj się...,
23. uczestnictwo w publicznie odprawianej nowennie przed Bożym Narodzeniem, Zesłaniem Ducha Świętego i Niepokalanym Poczęciem,
24. odmówienie Małych oficjów: o Męce Pańskiej, o Najświętszym Sercu pana Jezusa, o Matce Bożej, o Niepokalanym Poczęciu, o św. Józefie,
25. odmówienie zatwierdzonej przez władzę kościelną modlitwy o powołania kapłańskie i zakonne,
26. odprawienie modlitwy myślnej (rozmyślania),
27. odmówienie modlitwy za Papieża: Wezwanie; módlmy się za Papieża naszego...Odpowiedź; Niech go Pan strzeże, zachowa przy życiu, darzy szczęściem na ziemi, i broni przed nieprzyjaciółmi,
28. odmówienie modlitwy: O święta uczto...,
29. słuchanie przepowiadanego Słowa Bożego (kazania),
30. odmówienie: Modlitwy o jedność Kościoła,
31. uczestnictwo w miesięcznym dniu skupienia,
32. odmówienie modlitwy: Wieczny odpoczynek,
33. odmówienie modlitwy: Racz, Panie nagrodzić życiem wiecznym wszystkich, którzy nam dobrze czynią dla imienia Twego,
34. odmówienie: Witaj Królowo, Matko Miłosierdzia...,
35. odmówienie: Święta Maryjo, przybądź z pomocą biednym,
36. odmówienie modlitwy: Święci Apostołowie Piotrze i Pawle, 
37. pobożne przeżegnanie się i wypowiedzenie słów: W Imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen, 
38. odmówienie modlitwy: Pod twoją obronę..., 
39. odmówienie modlitwy: Przyjdź Duchu Święty, napełnij serca wiernych Twoich i ogień miłości w nich zapal; 
40. odmówienie modlitwy: Nawiedź ten dom (Liturgia Godzin: Kompleta po Nieszporach uroczystości.